VẬN DỤNG NGUYÊN LÝ “TÍNH ĐẢNG TRONG VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT” CỦA V.I.LÊNIN VÀO VIỆC ĐỊNH HƯỚNG VAI TRÒ SÁNG TẠO CỦA THANH NIÊN HIỆN NAY

1. Mở đầu

Trong dòng chảy lịch sử văn minh nhân loại, văn học, nghệ thuật luôn được nhìn nhận là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt. Nó không chỉ phản ánh hiện thực khách quan bằng hình tượng thẩm mỹ mà còn có khả năng làm lay động tâm hồn, định hình nhân cách và kiến tạo hệ giá trị tinh thần cho con người, đặc biệt là thế hệ trẻ, bộ phận nhạy cảm nhất trước các xu hướng tư tưởng. Ngày nay, bước vào kỷ nguyên số với sự phát triển bùng nổ của hạ tầng viễn thông, không gian mạng đã mở ra một lãnh địa sáng tạo rộng lớn cho thanh niên. Người trẻ hiện đại có thể dễ dàng chuyển tải tư duy, thế giới quan và khát vọng của mình đến hàng triệu người chỉ thông qua một cú “click” chuột.

Tuy nhiên, sự tự do sáng tạo mang tính bùng nổ này đang phải đối mặt với những thách thức vô cùng phức tạp. Trào lưu thực dụng, xu hướng tách rời nghệ thuật khỏi trách nhiệm chính trị, hay các biểu hiện của chủ nghĩa dân túy thẩm mỹ đang có nguy cơ làm lệch lạc tư tưởng của giới trẻ. Nguy hiểm hơn, không gian mạng cũng chính là nơi các thế lực thù địch đang thực hiện cuộc xâm lăng tư tưởng tinh vi, mượn danh tự do sáng tác để tiến hành chiến lược “diễn biến hòa bình”.

Trong bối cảnh đầy biến động ấy, việc nhìn nhận lại luận điểm “Tính Đảng trong văn học, nghệ thuật” của V.I.Lênin hoàn toàn không hề lỗi thời. Trái lại, đây chính là chiếc “neo tư tưởng” vững chãi, là ngọn hải đăng lý luận mang tính cấp bách hơn bao giờ hết. Đại hội XIII của Đảng cũng khẳng định: “Nâng cao vai trò của văn hóa, nghệ thuật trng việc bồi dưỡng tâm hồn, nhân cách của con người Việt Nam, nhất là trong thế hệ trẻ”^[2]. Nguyên lý này cung cấp phương pháp luận khoa học để định hướng vai trò sáng tạo cho thanh niên hiện nay, giúp họ không bị cuốn trôi trước các trào lưu lai căng, độc hại, đồng thời nhận thức được trách nhiệm đối với quốc gia trên mặt trận tư tưởng.

2. Nội dung

2.1. Giá trị của nguyên lý “Tính Đảng trong văn học, nghệ thuật” của V.I. Lênin và sự phát triển trong tư tưởng Hồ Chí Minh

Quay trở lại đầu thế kỷ XX, thời điểm phong trào cách mạng Nga đang đứng trước những bước ngoặt lịch sử đòi hỏi sự thống nhất cao độ về mặt tư tưởng và tổ chức, V.I.Lênin cho ra đời tác phẩm “Tổ chức Đảng và văn học Đảng”, trong đó, ông tuyên bố nguyên tắc tối cao: “Sự nghiệp văn học phải thành một bộ phận trong sự nghiệp của toàn thể giai cấp vô sản, phải thành “một cái bánh xe nhỏ và một cái định ốc” trong một bộ máy dân chủ - xã hội vĩ đại, thống nhất, do toàn đội tiên phong giác ngộ của toàn bộ giai cấp công nhân điều khiển”^[3]. Qua đó, V.I.Lênin đã đặt nền móng lý luận cho nghệ thuật cách mạng khi khẳng định văn học không thể là một thực thể đứng ngoài xã hội, độc lập một cách hão huyền.

Trong hơn một thế kỷ qua, nhiều học giả phương Tây luôn tìm cách xuyên tạc luận điểm này. Họ cố tình rêu rao rằng V.I.Lênin biến nghệ thuật thành công cụ thô cứng, tước đoạt tự do cá nhân và biến người nghệ sĩ thành những chiếc máy tuyên truyền vô hồn. Nhưng đó là một sự diễn giải đầy định kiến và cố tình bóp méo thực chất tư tưởng Lênin. Thực tế, khi luận giải nguyên lý tính Đảng trong văn học, nghệ thuật của V.I.Lênin, chúng ta sẽ nhận ra ông rất chú trọng đến vấn đề tự do sáng tạo, hơn nữa, tính Đảng còn là điều kiện để thực hiện tự do sáng tạo. V.I.Lênin nhấn mạnh: “Không thể chối cãi được rằng sự nghiệp văn học ít chịu nhượng bộ hơn cả đối với sự bình quân máy móc, đối với sự san bằng, đối với việc số đông thống trị số ít. Không thể chối cãi được rằng trong sự nghiệp đó tuyệt đối phải đảm bảo phạm vi hết sức rộng rãi cho sáng kiến cá nhân, cho khuynh hướng cá nhân, đảm bảo phạm vi hết sức rộng rãi bao la cho tư tưởng và sức tưởng tượng, cho hình thức và nội dung”^[4]. Khi viết tác phẩm này, ông không hề áp đặt một cơ chế mệnh lệnh hành chính ép buộc nghệ sĩ phải viết theo đơn đặt hàng mang tính máy móc.

Tính Đảng trong nghệ thuật, theo quan điểm của V.I.Lênin, không phải là sự áp đặt từ bên ngoài, mà là một sự lựa chọn tự nguyện, tự giác sâu sắc dựa trên lý tưởng cách mạng của chính người nghệ sĩ. Khi người nghệ sĩ nhận thức được sứ mệnh giải phóng giai cấp, giải phóng con người, họ sẽ tự khắc hòa cái tôi cá nhân vào cái ta rộng lớn của nhân dân. V.I.Lênin tôn trọng đặc trưng riêng của nghệ thuật, tôn trọng cá tính sáng tạo, nhưng ông dứt khoát bác bỏ luận điệu tự do kiểu tư sản, thứ tự do mang danh nghĩa độc lập nhưng thực chất là phụ thuộc vào túi tiền của giới tài phiệt. Tại Việt Nam, sự kế thừa và phát triển sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với nguyên lý này đã chứng minh sức sống vĩ đại của tính Đảng trong văn hóa. Trong khói lửa của cuộc Kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, trong Thư gửi các họa sĩ nhân dịp triển lãm hội họa năm 1951, Người đã đưa ra luận điểm bất hủ: “Văn hóa, nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em nghệ sĩ là chiến sĩ trên mặt trận ấy. Cũng như các chiến sĩ khác, chiến sĩ nghệ thuật có nhiệm vụ nhất định, tức là phụng sự kháng chiến, phục sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, trước hết là công, nông, binh”^[5].

Bằng cách sử dụng ngôn từ giản dị nhưng mang hàm súc lý luận đỉnh cao, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chuyển hóa khái niệm “văn học Đảng” của V.I.Lênin thành hình tượng “mặt trận” và “chiến sĩ”. Ở đó, tính Đảng không còn là những điều xa xôi mà thấm sâu vào máu thịt, biến thành hành động dấn thân, cùng ăn, cùng ở, cùng chiến đấu với nhân dân quần chúng. Người nghệ sĩ theo tư tưởng Hồ Chí Minh không đứng trên cao để sáng tạo nghệ thuật, mà họ dùng ngòi bút, cây cọ, tiếng hát làm vũ khí sắc bén để cổ vũ tinh thần yêu nước, tập hợp đại đoàn kết dân tộc, đập tan ách áp bức ngoại bang. Chính sự phát triển sáng tạo này đã giúp văn hóa, nghệ thuật Việt Nam đồng hành cùng mọi giai đoạn thăng trầm của lịch sử dân tộc, tạo nên kho tàng tác phẩm sống mãi với thời gian.

2.2. Sự vận dụng và phát triển nguyên lý tính Đảng trong đường lối văn hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam thời kỳ đổi mới

Bước vào giai đoạn phát triển mới, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn kiên định chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, không ngừng vận dụng và phát triển nguyên lý tính Đảng phù hợp với thực tiễn đất nước. Tinh thần cốt lõi này được thể hiện rõ nét qua Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Khóa XI và kết luận số 76-KL/TW của Bộ Chính trị. Đảng ta nhấn mạnh quan điểm xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học^[6].

Trong bối cảnh cơ chế thị trường và mở cửa hội nhập quốc tế rộng mở, Đảng ta xác định văn hóa không phải là yếu tố “ăn theo” kinh tế, mà là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và động lực nội sinh của sự phát triển. Cụ thể, Đảng ta nhấn mạnh: “Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội”^[7]. Đây chính là sự cụ thể hóa “tính Đảng” trong bối cảnh hội nhập. Tính Đảng lúc này không bó hẹp trong việc tuyên truyền nghị quyết một cách khô cứng, mà rộng lớn hơn, chính là giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng hệ giá trị chuẩn mực cho con người Việt Nam, bảo vệ những giá trị nhân văn cao đẹp trước sự xâm lăng của văn hóa lai căng, thực dụng.

Đặc biệt, quan điểm chỉ đạo tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc vào năm 2021 đã đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tư duy lý luận của Đảng. Tại Hội nghị, cố Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đúc kết và khẳng định mạnh mẽ vai trò mang tính sống còn của văn hóa đối với vận mệnh quốc gia: “Văn hóa là hồn cốt của dân tộc, nói lên bản sắc của dân tộc. Văn hóa còn thì dân tộc còn”^[8]. Những đúc kết mang tầm chiến lược của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã tạo ra luồng sinh khí mới cho toàn bộ nền văn hóa, nghệ thuật nước nhà. Đồng thời, phát biểu của cố Tổng Bí thư đã tái khẳng định và làm mới sứ mệnh “nghệ sĩ là chiến sĩ” trên mặt trận tư tưởng - văn hóa trong bối cảnh đương đại. Khi ranh giới của các cuộc xâm lăng không còn nằm ở biên giới địa lý mà đã chuyển dịch vào biên giới tư tưởng, biên giới văn hóa, người nghệ sĩ thời đại mới phải ý thức được trọng trách của mình. Họ không thể sáng tác trong tháp ngà ích kỷ, mà phải là người gác cổng tư tưởng cho nhân dân.

Tiếp nối các định hướng trên, Văn kiện Đại hội XIII của Đảng chỉ rõ yêu cầu “khẩn trương triển khai phát triển có trọng tâm, trọng điểm ngành công nghiệp văn hóa và dịch vụ văn hóa trên cơ sở xác định và phát huy sức mạnh mềm của văn hóa Việt Nam, vận dụng có hiệu quả các giá trị và thành tựu mới của văn hóa, khoa học, kỹ thuật, công nghệ của thế giới”^[9]. Đây là bước đột phá lý luận căn cốt, khẳng định tính Đảng không hề làm thui chột tính sáng tạo, mà ngược lại, chính là bệ đỡ tư tưởng để giải phóng và nâng tầm giá trị nội sinh quốc gia trong dòng chảy hội nhập quốc tế. Sự phát triển này gắn kết chặt chẽ với lực lượng thanh niên - bộ phận quan trọng góp phần vào sự hưng thịnh của quốc gia trên không gian mạng và các ngành công nghiệp mũi nhọn. Nhận thức rõ tính chiến đấu và trọng trách thực tiễn trước những luồng thông tin độc hại, tại Đại hội XIV, Đảng nhấn mạnh việc phải tăng cường giáo dục thế hệ trẻ về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa, nuôi dưỡng khát vọng vươn lên; đồng thời tạo động lực cho thanh niên xung kích trong học tập, lao động sáng tạo, khởi nghiệp, làm chủ các kiến thức khoa học, công nghệ hiện đại, nhằm phát huy vai trò quan trọng của họ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc^[10]. Rõ ràng, nguyên lý tính Đảng thời kỳ đổi mới đã mang một sức sống mới, kiên định về nền tảng chính trị nhưng không ngừng đổi mới sáng tạo về phương thức biểu hiện, biến văn hóa thành nguồn lực trực tiếp đưa đất nước vững vàng bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Sự phát triển lý luận này dẫn đến một định hướng mang tính sống còn: bảo vệ nền tảng tư tưởng trên mặt trận văn hóa. Đảng ta nêu bật yêu cầu nghiêm khắc nhưng đầy tin tưởng đối với văn học nghệ thuật trong việc chủ động đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, chống lại sự xâm lăng văn hóa và các biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Nghệ thuật thời kỳ đổi mới phải vừa xây vừa chống, lấy cái đẹp để dẹp cái xấu, lấy các giá trị chân chính để đẩy lùi sự suy thoái đạo đức xã hội^[11].

Từ hệ thống lý luận xuyên suốt từ V.I.Lênin, chủ tịch Hồ Chí Minh cho đến các nghị quyết, văn kiện của Đảng hiện nay, chúng ta có đầy đủ điểm tựa vững chắc để khẳng định: thanh niên với tư thế là chủ nhân tương lai của đất nước, lực lượng xung kích trong công cuộc chuyển đổi số, chính là đối tượng trọng tâm cần tiếp thu và chuyển hóa nguyên lý “tính Đảng” thành hành động sáng tạo cụ thể trong đời sống nghệ thuật đương đại.

2.3. Thực trạng sáng tạo nghệ thuật của thanh niên Việt Nam trong không gian số

Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), dự liệu lớn (Big data), Internet vạn vật (IoT) đã tạo ra không gian rộng lớn, nơi thế hệ trẻ có thể khẳng định vai trò tiên phong của mình. Đặc biệt trong lĩnh vực nghệ thuật, thanh niên đang từng bước làm chủ và định hình lại dòng chảy nghệ thuật trên các nền tảng số thông qua hàng loạt loại hình hiện đại như Digital Art (nghệ thuật kỹ thuật số), Rap/Indie Music (nhạc rap, nhạc độc lập), Short-form Video (video ngắn trên các nền tảng mạng xã hội như TikTok, Facebook, Reels, Shorts,...). Sự kết hợp giữa tư duy thẩm mỹ mới và công nghệ hiện đại đã giúp tăng sức lan tỏa tiếng nói nghệ thuật của người trẻ.

Điều đáng mừng và tự hào là trong chính không gian số tưởng chừng như dễ bị bão hòa ấy, chúng ta đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của một xu hướng nghệ thuật vị nhân sinh, phụng sự quốc gia, dân tộc. Giới trẻ không quay lưng lại với lịch sử, không thờ ơ với vận mệnh đất nước như một số góc nhìn phiến diện từng lo ngại. Thay vào đó, họ tìm thấy sợi dây kết nối linh thiêng với cội nguồn bằng chính ngôn ngữ công nghệ của thời đại mình.

Điển hình là trong lĩnh vực Digital Art (nghệ thuật kỹ thuật số), dự án phục dựng ảnh màu liệt sĩ của Thành đoàn Hà Nội cùng nhóm Màu Hoa Đỏ thực hiện. Đến 2025, dự án do anh Lê Văn Phúc sáng lâp đã phục dựng được hơn 7000 ảnh chân dung liệt sĩ đã phai mờ^[12]. Nhóm Skyline do Phùng Quang Trung sáng lập cũng đã phục dựng và trao tặng hơn 6000 bức ảnh chân dung liệt sĩ tại nhiều tỉnh thành trên cả nước như Hải Dương, Hà Tĩnh, Điện Biên^[13]. Song song đó là các dự án truyện tranh lịch sử, tiêu biểu như “Việt Sử Kiêu Hùng” do các nhóm thanh niên tự huy động vốn cộng đồng và tự sản xuất một cách chuyên nghiệp. Bằng những nét vẽ hiện đại, những thước phim hoạt hình dã sử sống động, họ đã đánh thức lòng yêu nước, khơi dậy lòng biết ơn, tri ân quá khứ, đồng thời đưa lịch sử dân tộc tiếp cận gần gũi hơn với công chúng bằng công nghệ. Biến những trang sử vốn bị coi là khô khan trong sách giáo khoa thành niềm đam mê của hàng triệu bạn trẻ^[14].

Âm nhạc hiện đại cũng ghi nhận những bước chuyển mình mang đậm lòng tự hào dân tộc. Đó là trào lưu lồng ghép nhạc cụ dân tộc (như đàn bầu, đàn tranh, sáo trúc), các chất liệu văn học, lịch sử vào những giai điệu thời thượng như Pop, Electronic hay Hip-hop. Chúng ta chứng kiến sự thành công rực rỡ của album “Vũ trụ Cò bay” của nữ ca sĩ trẻ Phương Mỹ Chi, nơi văn học trung đại và hiện đại Việt Nam được hồi sinh sinh động trong âm nhạc. Cùng với đó, làn sóng điện ảnh độc lập và video ngắn trên TikTok về chủ đề biên giới, hải đảo, tôn vinh những con người bình dị đã góp phần lan tỏa tinh thần trách nhiệm công dân và ý thức bảo vệ chủ quyền biên cương lãnh thổ, khẳng định sức sáng tạo và lòng yêu nước của thanh niên thời đại mới.

Những hiện tượng nghệ thuật nêu trên chính là minh chứng khẳng định rằng, giới trẻ ngày nay hoàn toàn không thờ ơ với chính trị, không quay lưng với vận mệnh quốc gia. Khi lòng yêu nước tự nhiên, bản năng của họ gặp gỡ được ngôn ngữ biểu đạt hiện đại, nó sẽ tạo ra những giá trị thẩm mỹ vô cùng to lớn. Nền tảng thẩm mỹ tiến bộ mang tính dân tộc này chính là tiền đề, là mảnh đất màu mỡ để thế hệ trẻ tiếp nhận và chuyển hóa ý thức tư tưởng thành tính Đảng một cách hoàn toàn tự giác, tự nguyện đúng như tinh thần mà V.I.Lênin từng kỳ vọng.

Tuy nhiên, như một quy luật biện chứng của sự phát triển, bên cạnh dòng chủ lưu tích cực, chúng ta vẫn phải thẳng thắn nhìn nhận và chỉ ra rằng, hiện nay vẫn có một bộ phận thanh niên bộc lộ sự dễ dãi trong tiếp nhận văn hóa, chạy theo những trào lưu độc hại trên mạng xã hội nhằm câu view, câu like. Nguy hiểm hơn, một số người trẻ do thiếu bản lĩnh chính trị, thiếu nền tảng tri thức lịch sử nên đã rơi vào trạng thái mất phương hướng chính trị trong sáng tác. Họ nhân danh cái gọi là phản ánh hiện thực khách quan để sa đà vào việc khai thác những mảng tối mịt mù, những góc nhìn cực đoan, u uất của xã hội mà quên đi nhiệm vụ hướng con người tới ánh sáng của nghệ thuật chân chính. Đây chính là lỗ hổng để các thế lực thù địch bên ngoài nhòm ngó, lợi dụng để chúng thực hiện âm mưu trong chiến lược diễn biến hòa bình.

2.4. Nhận diện luận điệu “Phi chính trị hóa nghệ thuật” và âm mưu lợi dụng văn hóa mạng để “Chuyển hóa tư tưởng giới trẻ”

Nước ta có lượng người dùng internet cao, tính đến tháng 1/2025, có 76,2 triệu người dùng mạng xã hội tương đương 75,2 tổng dân số^[15], vì vậy những thông tin xấu độc, tiêu cực có ảnh hưởng rất lớn đến xã hội. Trước tình hình đó, để bảo vệ không gian mạng an toàn và giữ vững định hướng tư tưởng cho thế hệ trẻ, việc nhận diện thủ đoạn của các thế lực thù địch là nhiệm vụ hàng đầu, mang tính chiến đấu trực diện. Theo Báo điện tử của Trường Cao đẳng An ninh Nhân dân I, có hơn 400 trang web để truyền bá, phá hoại tư tưởng, chống phá Đảng, Nhà nước Việt Nam. Có khoảng 380 báo, tạp chí và hơn 60 đài phát thanh tiếng Việt cùng nhiều hãng thông tấn, tổ chức tôn giáo ở nhiều quốc gia cũng lập trang web chống phá Việt Nam. Có hàng trăm trang web, blog do một số trí thức, văn nghệ sĩ và các phần tử bất mãn trong nước lập nên lợi dụng danh nghĩa “phản biện xã hội” để xuyên tạc, kích động chống đối Đảng, Nhà nước^[16]. Mục đích thâm độc của chúng không gì khác ngoài việc hướng giới trẻ tách rời sự lãnh đạo của Đảng, từ bỏ lý tưởng cách mạng, biến nghệ thuật thành một vùng tự trị xa lạ, thậm chí đối lập với lợi ích của nhân dân, của dân tộc.

Tinh vi hơn, chúng tận dụng tối đa sức mạnh công nghệ của kỷ nguyên số. Chúng lợi dụng “thuật toán gợi ý” (recommendation algorithms)^[17] của các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới để cố tình tạo ra các “buồng âm vang” (echo chambers)^[18]. “Buồng âm vang” hoạt động như một động cơ củng cố niềm tin cũ, tạo ra sự trì trệ về nhận thức và ngăn cản sự tiến bộ của xã hội thông qua việc loại bỏ sự đa dạng trong tư duy. Trong những “buồng âm vang” này, người dùng trẻ một khi vô tình bấm vào một nội dung tiêu cực sẽ liên tục bị thuật toán mớm mồi, bủa vây bởi các sản phẩm nghệ thuật độc hại nhằm bao vây và làm tê liệt nhận thức chính trị của thanh niên. Nếu người trẻ không có bộ lọc tư tưởng vững vàng, họ sẽ rất dễ bị tiêm nhiễm loại độc tố tinh thần này, dẫn đến hoài nghi quá khứ, lung lay niềm tin vào hiện tại.

Trước những thủ đoạn đó, chúng ta cần sử dụng chính sức mạnh văn hóa làm vũ khí lý luận sắc bén để phản bác trực diện. Chúng ta cần khẳng định, trong một xã hội có giai cấp, không bao giờ tồn tại thứ nghệ thuật nào nằm ngoài chính trị. Mọi biểu hiện rêu rao “phi chính trị hóa nghệ thuật” thực chất không phải là đưa nghệ thuật về với sự thuần túy, mà đó chính là âm mưu “chính trị hóa theo hướng phản động”.

Thực tế cuộc đấu tranh trên không gian mạng thời gian qua đã cung cấp những dẫn chứng phản bác cụ thể, đầy sinh động cho luận điểm này. Đảng ta kiên định: “Tăng cường quản lý và phát triển các loại hình truyền thông, thông tin trên internet. Kiên quyết đấu tranh, loại bỏ các sản phẩm, thông tin độc hại, xuyên tạc, phản động, ảnh hưởng xấu đến ổn định chính trị - xã hội, thuần phong mỹ tục”^[19]. Thanh niên Việt Nam trong thời gian qua đã chủ động ra quân, lập các diễn đàn vạch trần, phản bác một cách đanh thép các tác phẩm văn học mạng, các bộ phim ngắn độc lập của các tổ chức phản động lưu vong hoặc của những đạo diễn mượn danh “nghệ thuật vị nghệ thuật” nhằm mục đích giải thiêng lịch sử, bôi nhọ hình tượng Bộ đội Cụ Hồ, hay “nhân văn hóa” các nhân vật Việt gian, bán nước. Sự phản kháng mạnh mẽ, tự giác này của cộng đồng mạng trẻ tuổi mới chính là đòn đánh trực diện, mạnh mẽ nhất đập tan luận điệu đòi hỏi cái gọi là “tự do sáng tác không giới hạn”.

Chúng ta cần bẻ gãy hoàn toàn luận điệu lập lờ này bằng cách chỉ rõ: “tự do sáng tác” là quyền của người nghệ sĩ trong việc lựa chọn đề tài, phương thức biểu đạt thẩm mỹ, nhưng nó không bao giờ đồng nghĩa với “tự do xuyên tạc sự thật”, tự do xúc phạm đến tôn nghiêm dân tộc. Nghệ thuật chân chính, dù ở bất cứ thời đại nào, quốc gia nào, muốn trường tồn thì bắt buộc phải tôn trọng sự thật lịch sử và phục vụ cho lợi ích tối cao của quốc gia, dân tộc.

3. Kết luận

Qua việc nghiên cứu hệ thống lý luận và soi chiếu vào thực tiễn sinh động, một lần nữa chúng ta khẳng định lại giá trị thời đại sâu sắc, vẹn nguyên mang tính định hướng của V.I.Lênin về tính Đảng trong văn học, nghệ thuật. Đây chính là bệ đỡ vững chắc, chắp cánh cho nghệ thuật của thanh niên có được tầm vóc lớn lao hơn, có chiều sâu tư tưởng vượt trội. Nguyên lý này giúp người nghệ sĩ trẻ thoát khỏi những ham muốn vật chất tầm thường hay cái tôi nhỏ bé để hòa dòng chảy nghệ thuật của mình vào đại chúng, vào mạch nguồn vĩ đại của dân tộc.

Để phát huy tối đa sức mạnh của nguyên lý tính Đảng thành hành động tự giác của thanh niên trên không gian mạng hiện nay, bài viết đề xuất một số kiến nghị mang tính chiến lược và đồng bộ như sau:

Một là, đổi mới căn bản nội dung, phương pháp giảng dạy lý luận: Cần tiến hành cách mạng hóa nội dung và phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị, đặc biệt là Mỹ học trong các trường đại học, học viện đào tạo chuyên sâu về văn hóa - nghệ thuật. Phải xóa bỏ triệt để lối dạy đọc chép, giáo điều, khô khan; thay vào đó là hướng tiếp cận trực quan, sinh động, gắn liền với hơi thở của công nghệ số và thực tiễn sáng tác hiện đại. Giúp học viên nhìn thấy vẻ đẹp biện chứng và tính nhân văn của lý luận Mác – Lênin, từ đó tự xây dựng tình cảm cách mạng tự nhiên trong tâm hồn.

Hai là, tăng cường vai trò của các tổ chức Đảng và Đoàn Thanh niên: Các tổ chức Đảng, đoàn thể tạo môi trường thuận lợi để thanh niên có cơ hội rèn luyện, cống hiến. Cùng với đó là kịp thời phát hiện, bồi dưỡng và giới thiệu những nhân tố trẻ có phẩm chất, năng lực nổi trội, được khẳng định trong thực tiễn để xem xét, kết nạp Đảng. Tuy nhiên, việc kết nạp những nhà sáng tạo nội dung số vào hàng ngũ của Đảng không được chạy theo số lượng hay sức hấp dẫn thuần túy từ những con số like, view mà phải đặt dưới một quy trình sàng lọc và thử thách kỹ càng về bản lĩnh chính trị. Cần nhận diện rõ ranh giới giữa những cá nhân tâm huyết với những đối tượng thực dụng, có ý đồ lợi dụng danh hiệu Đảng viên để trục lợi hình ảnh hoặc làm lá chắn cho các hành vi kinh doanh thiếu chuẩn mực trên mạng xã hội.

Ba là, xây dựng cơ chế bảo vệ và trang bị “kháng thể số”: Các cơ quan quản lý văn hóa cần kịp thời biểu dương, tôn vinh và có những cơ chế chính sách thiết thực để bảo vệ các nghệ sĩ trẻ có khuynh hướng sáng tác tích cực, dám đấu tranh vì lẽ phải. Đồng thời, trang bị cho thế hệ trẻ một “kháng thể số” mạnh mẽ và một bản lĩnh thẩm mỹ vững vàng. Điều này giúp thanh niên tự có khả năng đề kháng, tự sàng lọc trước các sản phẩm văn hóa độc hại, biết cách thiết lập các bộ lọc văn hóa tự thân từ chính trong lòng cộng đồng mạng. Chúng ta cần hiểu rằng, trên không gian mạng mênh mông, không thể chỉ dùng các biện pháp hành chính cấm đoán một cách thụ động, mà giải pháp căn cơ nhất là phải dùng cái đẹp dẹp cái xấu, dùng dòng nghệ thuật chủ lưu tích cực được tạo nên bởi chính thế hệ nghệ sĩ trẻ để làm trong sạch môi trường tinh thần của nhân dân.

Bốn là, thực thi chiến lược chủ động sử dụng công nghệ để quản lý công nghệ. Chúng ta không thể chỉ dựa vào sự tự giác hay việc trang bị “kháng thể số” cho thanh niên một cách thụ động. Trong bối cảnh các thế lực thù địch đang lợi dụng thuật toán gợi ý để tạo ra các buồng âm vang độc hại nhằm bao vây và làm tê liệt nhận thức chính trị của giới trẻ, các cơ quan quản lý nên đầu tư xây dựng các hệ thống kỹ thuật hiện đại, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để chủ động rà quét, nhận diện sớm các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật có nội dung xuyên tạc, phản động ngay từ khi chúng chưa kịp lan truyền rộng rãi. Thay vì chỉ xử lý phần ngọn, chúng ta cần phối hợp với các nền tảng xuyên biên giới để thiết lập các thuật toán định hướng, đưa các tác phẩm nghệ thuật chính thống, có tính Đảng và giá trị thẩm mỹ cao vào dòng chảy ưu tiên của người dùng trẻ. Đây chính là giải pháp căn cơ để bẻ gãy các buồng âm vang tiêu cực, biến không gian mạng từ nơi bị lợi dụng để xâm lăng tư tưởng thành mặt trận vững chắc bảo vệ hồn cốt dân tộc trong kỷ nguyên mới.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tài liệu tiếng Việt:

1. Báo điện tử Chính phủ (2021), “Toàn văn phát biểu của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc”, https://baochinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-nghi-van-hoa-toan-quoc-102304394.htm.
2. Thanh Dung (2025), “Những người trẻ và hành trình “đưa” các liệt sĩ trở về”, Báo Nhân Dân điện tử, https://nhandan.vn/nhung-nguoi-tre-va-hanh-trinh-dua-cac-liet-si-tro-ve-post867027.html.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 1, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội.
5. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 2, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội.
6. Đảng Cộng sản Việt Nam (2014), Nghị quyết 33 – NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước, ngày 09/6/2014, Hà Nội.
7. C. Mác – Ph.Ăngghen – V.I.Lênin (1977), Về văn học và nghệ thuật, Nxb. Sự thật, Hà Nội.
8. V.I.Lênin (2005), Toàn tập, tập 12, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
9. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 7, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội.
10. Thu Ngà (2025), “Đấu tranh ngăn chặn hoạt động lợi dụng truyền thông xã hội để chống Đảng, Nhà nước”, Báo Điện tử Công an Nhân dân I, https://cdannd1.bocongan.gov.vn/news/blog/6045/dau-tranh-ngan-chan-hoat-dong-loi-dung-truyen-thong-xa-hoi-de-chong-dang-nha-nuoc.
11. Thanh Tâm (2025), “Phục dựng di ảnh liệt sĩ”, Báo Nhân Dân điện tử, https://nhandan.vn/phuc-dung-di-anh-liet-si-post876069.html.

Tài liệu tiếng Anh:

1. Digital 2025: Vietnam, https://datareportal.com/reports/digital-2025-vietnam.
2. Abel Smith, Victor Tyler (2025), “Social media echo chambers as engines of status quo bias”, vic2.pdf).
3. Lucas Kim (2023), “The Echo chamber-driven Polarization on Social Media”, Journal of Student Research, số 4, The_Echo_chamber-driven_Polarization_on_Social_Med.pdf).

^[1] Nghiên cứu viên phòng Triết học Mác – Lênin – Viện Triết học – Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

^[2] Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.263.

^[3] V.I.Lênin (2005), Toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr.123

^[4] C. Mác – Ph.Ăngghen – V.I.Lênin (1977), Về văn học và nghệ thuật, Nxb Sự thật, Hà Nội, tr. 306

^[5] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 7, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.246.

^[6] Đảng Cộng sản Việt Nam (2014), Nghị quyết 33 – NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước, ngày 09/6/2014, Hà Nội.

^[7] Đảng Cộng sản Việt Nam (2014), Nghị quyết 33 – NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước, ngày 09/6/2014, Hà Nội.

^[8] Báo điện tử Chính phủ (2021), “Toàn văn phát biểu của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc”, https://baochinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-nghi-van-hoa-toan-quoc-102304394.htm.

^[9] Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.62.

^[10] Xem: Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 2, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.61.

^[11] Xem: Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 1, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.100.

^[12] Thanh Tâm (2025), “Phục dựng di ảnh liệt sĩ”, Báo Nhân Dân điện tử, https://nhandan.vn/phuc-dung-di-anh-liet-si-post876069.html.

^[13] Thanh Dung (2025), “Những người trẻ và hành trình “đưa” các liệt sĩ trở về”, Báo Nhân Dân điện tử, https://nhandan.vn/nhung-nguoi-tre-va-hanh-trinh-dua-cac-liet-si-tro-ve-post867027.html.

^[14] Trang web chính thức của dự án Việt Sử Kiêu Hùng: https://vietsukieuhung.com/

^[15] Digital 2025: Vietnam, https://datareportal.com/reports/digital-2025-vietnam.

^[16] Thu Ngà (2025), “Đấu tranh ngăn chặn hoạt động lợi dụng truyền thông xã hội để chống Đảng, Nhà nước”, Báo Điện tử Công an Nhân dân I, https://cdannd1.bocongan.gov.vn/news/blog/6045/dau-tranh-ngan-chan-hoat-dong-loi-dung-truyen-thong-xa-hoi-de-chong-dang-nha-nuoc.

^[17] Thuật toán gợi ý là một quy trình dựa trên dữ liệu được các nền tảng mạng xã hội và dịch vụ trực tuyến sử dụng để tùy chỉnh nội dung và trải nghiệm người dùng dựa trên sở thích và hành vi cá nhân. (Lucas Kim (2023), “The Echo chamber-driven Polarization on Social Media”, Journal of Student Research, số 4, The_Echo_chamber-driven_Polarization_on_Social_Med.pdf).

^[18] Buồng âm vang là một không gian ảo hoặc môi trường xã hội, thường xuất hiện trên các nền tảng mạng xã hội, nơi cá nhân chủ yếu tiếp xúc với những thông tin, ý kiến và ý tưởng củng cố cho niềm tin và quan điểm sẵn có của họ. (Abel Smith, Victor Tyler (2025), “Social media echo chambers as engines of status quo bias”, vic2.pdf).

^[19] Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.146.

1