Tinh gọn bộ máy để vươn mình trong kỷ nguyên mới

Quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng, chuyển dịch cấu trúc kinh tế toàn cầu và yêu cầu xây dựng kinh tế số, xã hội số đặt ra đòi hỏi cấp bách về đổi mới hệ thống quản trị quốc gia. Một bộ máy hành chính cồng kềnh, chồng chéo chức năng, hiệu quả thấp sẽ trở thành rào cản lớn đối với phát triển. Do vậy, tinh gọn bộ máy không chỉ là yêu cầu nội tại mà còn là điều kiện tiên quyết nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

1. Sự cần thiết tinh gọn bộ máy

Việt Nam triển khai cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy với tinh thần “Tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả”^[1]. Với bộ máy hành chính cồng kềnh trước đây dẫn đến hạn chế về hiệu quả quản trị, không đáp ứng sự minh bạch trong bối cảnh công nghệ số.

Trong bối cảnh nguồn lực quốc gia có hạn, yêu cầu tinh gọn bộ máy trở nên cấp thiết nhằm: (i) giảm chi thường xuyên; (ii) tăng đầu tư cho phát triển; (iii) nâng cao chất lượng dịch vụ công; (iv) tăng cường niềm tin của người dân vào chính quyền; (v) thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng sống.

2. Những kết quả nổi bật của cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy

2.1. Giảm đầu mối tổ chức

Tính đến cuối năm 2025, việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy đã đạt những kết quả lớn. Ở cấp Trung ương, Chính phủ giảm từ 22 bộ còn 17 bộ (giảm 22,7%). Ở cấp địa phương: Chuyển đổi từ mô hình 3 cấp (tỉnh - huyện - xã) thành mô hình 2 cấp (tỉnh - xã), giảm từ 63 tỉnh, thành phố còn 34 (giảm 46%); bỏ 696 đơn vị hành chính cấp huyện (giảm 100%); giảm từ 10.035 đơn vị hành chính xã còn 3.321 (giảm 66,9%)^[3].

2.2. Tinh giản biên chế gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ

Cho đến hết năm 2025, nhân sự trong khu vực công đã giảm 146.839 người, tiết kiệm cho ngân sách nhà nước khoảng 7 tỷ USD. Song song với đó là việc phân cấp, phân quyền đã được đẩy mạnh, đi đôi với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình^[4]. Tinh giản biên chế không đơn thuần là cắt giảm số lượng nhân sự, mà hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức. Quá trình này được thực hiện thông qua việc: (i) rà soát, cắt giảm các vị trí không còn cần thiết; (ii) tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực chuyên môn; (iii) áp dụng cơ chế đánh giá hiệu quả công việc một cách minh bạch, khách quan. Qua đó, đội ngũ cán bộ, công chức được chuyên nghiệp hóa, đáp ứng tốt hơn yêu cầu quản lý và phục vụ trong bối cảnh mới.

2.3. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, ủy quyền

Trong thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị định chuyên đề về phân cấp, phân quyền, xác định và phân định tổng cộng 2.532 nhiệm vụ, thẩm quyền giữa các cấp quản lý^[5]. Cấp xã được trao quyền tự chủ lớn hơn trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, môi trường, giáo dục, y tế cơ sở và quản lý đầu tư công quy mô nhỏ, góp phần tạo thuận lợi cho người dân và rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính^[6].

2.4. Đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số

Cho đến hết năm 2025, cả nước đã cắt giảm, đơn giản hóa 20,5% quy định kinh doanh theo Nghị quyết số 68/NQ-CP năm 2020, vượt mục tiêu đề ra đến năm 2025^[7]. Một trong những điểm nổi bật là việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động công vụ nhằm: (i) triển khai Chính phủ điện tử, tiến tới Chính phủ số; (iii) cắt giảm thủ tục hành chính; (iii) nâng cao tính minh bạch và hiệu quả phục vụ.

Những kết quả trên không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn đóng vai trò quyết định trong việc cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao chất lượng phục vụ người dân trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong năm 2025 lên tới hơn 8%, đạt mức cao trong khu vực và trên thế giới.

3. Nhìn nhận đúng về công tác tinh gọn bộ máy

Thứ nhất, tinh gọn bộ máy không phải là cuộc đấu tranh quyền lực.

Chủ trương tinh gọn bộ máy được quy định rõ ràng tại Văn kiện Đại hội XIII. Việc rà soát, sắp xếp, kiện toàn đầu mối bên trong các tổ chức cần gắn với tinh giản biên chế, cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, giảm và không thành lập mới các tổ chức trung gian, giải thể hoặc sắp xếp lại các tổ chức hoạt động không hiệu quả^[8]. Cán bộ, công chức, viên chức được giữ lại hay nghỉ việc đều căn cứ vào năng lực, đạo đức và sự phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ được giao^[9]. Như vây, các luận điệu cho rằng việc tinh gọn bộ máy là cuộc đấu tranh quyền lực là sự xuyên tạc và hoàn toàn sai lệch.

Thứ hai, tinh gọn bộ máy không phải do khó khăn kinh tế.

Thực tế, cải cách tinh gọn bộ máy là xu hướng toàn cầu, xu hướng quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, hiệu quả nhằm tối ưu hóa nguồn lực^[10]. Mục tiêu cốt lõi không phải tiết kiệm tiền thuần túy, mà là cơ cấu lại chi thường xuyên, tập trung nguồn lực cho đầu tư phát triển. Một bộ máy cồng kềnh là lực cản cho sáng tạo, làm chậm chuyển đổi số quốc gia và tăng trưởng kinh tế và lãng phí nguồn lực.

Thứ ba, việc tinh gọn bộ máy không phủ nhận kết quả cải cách.

Số liệu thực tiễn đã chứng minh hiệu quả rõ rệt: Các nút thắt thủ tục hành chính “nhiều cửa, nhiều tầng” được gỡ bỏ; thời gian xử lý hồ sơ cho người dân và doanh nghiệp rút ngắn đáng kể; chi phí vận hành giảm hàng nghìn tỷ đồng nhờ giảm chức danh lãnh đạo cấp phó và đầu mối phòng ban^[11]. Chi phí vận hành cũng giảm, việc giảm bớt các chức danh lãnh đạo cấp phó, giảm đầu mối phòng ban đã giúp tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng chi phí hành chính, văn phòng phẩm và xe công. Như vậy, hiệu quả công việc đã được tăng lên đáng kể. Điều này làm gia tăng sự hài lòng của người dân đối với chính quyền. Việc tinh gọn bộ máy hoàn toàn không phủ nhận kết quả cải cách.

Thứ tư, công tác tinh gọn bộ máy gây hoang mang trong đội ngũ cán bộ là không có cơ sở

Chính sách tinh giản biên chế của Đảng và Nhà nước được thiết kế theo hướng nhân văn, có lộ trình và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động. Việc tinh giản được triển khai theo lộ trình rõ ràng, từng bước, tránh gây xáo trộn đột ngột và bảo đảm ổn định tâm lý, có hệ thống chính sách hỗ trợ được quy định đầy đủ, trong đó Chính phủ đã ban hành các nghị định về tinh giản biên chế với các chế độ tài chính phù hợp đối với người nghỉ hưu trước tuổi hoặc chuyển đổi việc làm^[12]. Đồng thời, Nhà nước cũng chú trọng tới đào tạo lại và bồi dưỡng nhằm giúp những cán bộ có năng lực nhưng chưa phù hợp vị trí có thể thích ứng, đảm nhận công việc mới, qua đó bảo đảm nguyên tắc không để người lao động bị bỏ lại phía sau một cách cực đoan. Các luận điệu cho rằng công tác tinh gọn bộ máy gây hoang mang trong đội ngũ cán bộ là không có cơ sở, thiếu tính xây dựng.

Thứ năm, tinh gọn bộ máy là khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng

Sự lãnh đạo của Đảng tạo nền tảng cho sự thành công của cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy. Đảng là kiến trúc sư của cải cách, chính sự quyết tâm chính trị của Đảng, thể hiện qua việc ban hành các Nghị quyết là động lực duy nhất giúp công tác tinh gọn bộ máy diễn ra quyết liệt và đồng bộ trên phạm vi cả nước^[13]. Nếu không có sự lãnh đạo tập trung của Đảng, việc tinh giản biên chế sẽ không thực hiện được. Trong khi thế giới đầy biến động, việc Đảng giữ vững vai trò định hướng chiến lược giúp công tác cải cách diễn ra trong trật tự, đảm bảo an ninh quốc gia. Tinh gọn bộ máy làm cho Đảng và Nhà nước mạnh hơn, thích ứng tốt hơn với kỷ nguyên mới.

4. Kết luận

Tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị là một chủ trương đúng đắn của Đảng, mang tính chiến lược lâu dài, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại. Đây là bước đột phá trong tư duy quản trị quốc gia. Công tác tinh gọn bộ máy là một nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, đụng chạm đến lợi ích của nhiều cá nhân và tổ chức. Tuy nhiên, đây là con đường tất yếu để Việt Nam bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Mỗi người dân, mỗi cán bộ cần tỉnh táo trước những thông tin xuyên tạc, nhìn nhận vấn đề dưới lăng kính khách quan để ủng hộ những quyết sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước. Sự đồng thuận của toàn xã hội chính là “vũ khí” sắc bén nhất để đánh bại mọi luận điệu sai trái, bảo vệ thành quả cách mạng của đất nước.

Với sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, sự đồng thuận của xã hội và quyết tâm của toàn hệ thống chính trị, công tác tinh gọn bộ máy chắc chắn sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ để Việt Nam vươn mình trong kỷ nguyên mới./.

^[1] GS.TS. Tô Lâm (2024). Tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả. Tạp chí Cộng sản. https://www.tapchicongsan.org.vn/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/content/tinh-gon-manh-hieu-nang-hieu-luc-hieu-qua

^{[2, 8, 13]} Ban Chấp hành Trung ương. (2017). Nghị quyết số 18-NQ/TW về sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

^{[3, 7, 11]} Thu Giang (2026). Cách mạng tinh gọn bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp: Dấu ấn cải cách lịch sử. Báo điện tử Chính phủ. https://baochinhphu.vn/cach-mang-tinh-gon-bo-may-van-hanh-chinh-quyen-dia-phuong-hai-cap-dau-an-cai-cach-lich-su-102251230125915563.htm

^[4] Nguyễn Bá Chiến. (2026) Cách mạng thể chế ở Việt Nam: Tầm nhìn cho kỷ nguyên phát triển mới. Báo điện tử Chính phủ. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/cach-mang-the-che-o-viet-nam-tam-nhin-cho-ky-nguyen-phat-trien-moi-119260205170016496.htm

^[5] Nguyễn Hoàng (2025). Báo cáo đầy đủ, sinh động về kết quả thực hiện phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền. Báo điện tử Chính phủ. https://baochinhphu.vn/bao-cao-day-du-sinh-dong-ve-ket-qua-thuc-hien-phan-cap-phan-quyen-phan-dinh-tham-quyen-102250909173138485.htm

^[6] Đào Thị Kim Biên (2025). Phân cấp, ủy quyền và hiệu quả chi tiêu công trong chính quyền địa phương hai cấp. Tạp chí Quản lý nhà nước. https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/12/19/phan-cap-uy-quyen-va-hieu-qua-chi-tieu-cong-trong-chinh-quyen-dia-phuong-hai-cap/

^[9] Bộ Nội vụ. (2023). Văn bản hợp nhất số 03/VBHN-BNV của Bộ Nội vụ: Nghị định về đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức

^[10] World Bank (2017). World Development Report. https://www.worldbank.org/en/publication/wdr2017

^[12] Chính phủ. (2023). Nghị định số 29/2023/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định về tinh giản biên chế

14