TIÊU CHUẨN VỀ SỰ HÀI LÒNG CỦA NGƯỜI DÂN TRONG KHÔNG GIAN SỐNG MỚI

Yêu cầu khách quan trong giai đoạn phát triển mới của Việt Nam, việc kiến tạo không gian sống cần đem lại giá trị với môi trường sống văn minh, hiện đại và nhân văn. Ở đó, mọi chủ trương, chiến lược, quy hoạch phát triển và hành động quản trị đều phải lấy sự hài lòng của người dân làm tiêu chuẩn và là mục tiêu hướng tới.

1. Không gian sống mới là mục tiêu của việc hiện thực hóa mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”

Trong tiến trình phát triển của văn minh nhân loại, phạm vi không gian sống dần được mở rộng từ những ngôi nhà của cá nhân đến phạm vi xã hội. Đó là một hệ sinh thái phức hợp gồm cả môi trường tự nhiên, hạ tầng kỹ thuật và các mối quan hệ xã hội đan xen. Đồng thời, đó cũng là nơi con người tái sản xuất sức lao động và thụ hưởng các giá trị văn hóa.

Theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin, “Cá nhân là thực thể xã hội, cho nên mọi biểu hiện sinh hoạt của nó, ngay cả nếu nó không biểu hiện sinh hoạt tập thể, được biểu hiện cùng với những người khác - là biểu hiện và khẳng định của sinh hoạt tập thể”^[1]. Cho nên, con người luôn muốn không gian sống thoả mãn được những nhu cầu của cá nhân, từ sự tiện nghi, an toàn và điều kiện để con người phát triển. Đó cũng là nơi thể hiện các mối quan hệ và bản chất người của mình.

Trong bối cảnh xã hội ngày càng hiện đại, với mục tiêu phát triển xã hội theo định hướng xã hội chủ nghĩa, những mong muốn về không gian sống mới ngày một nhiều hơn, nhất là bản chất nhân văn. Không gian sống xã hội chủ nghĩa không chỉ dừng lại ở sự hiện đại hóa về mặt vật chất, mà phải trở thành nơi hiện thực hóa quyền làm chủ thực chất của nhân dân, nơi các giá trị đạo đức, tình làng nghĩa xóm và văn hóa ứng xử văn minh được tôn trọng, gìn giữ.

Định hướng chiến lược này đã được Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng khẳng định: “Mọi chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ nguyện vọng, quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp và hạnh phúc của Nhân dân; thực sự tin tưởng, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; kiên trì thực hiện phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”; thắt chặt mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân, dựa vào Nhân dân để xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Lấy sự hài lòng, tín nhiệm của người dân, doanh nghiệp và hiệu quả công việc làm tiêu chí đánh giá cán bộ”^[2].

Chính vì vậy, mong muốn lớn nhất của người dân về không gian sống mới ngày một rõ ràng hơn. Đó là môi trường sống công bằng, an ninh và nhân văn, nơi mỗi người dân đều có cơ hội tiếp cận bình đẳng các nguồn lực phát triển, và quan trọng nhất, hoạt động quản trị phải hướng tới mục tiêu tối thượng là niềm hạnh phúc của người dân. Với mong muốn hiện thực hóa điều đó, trong buổi tiếp xúc cử tri với 10 phường của Hà Nội ngày 04/5/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gợi ý Hà Nội nghiên cứu xây dựng thí điểm “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”, bởi “Nếu làm được điều đó, Thủ đô không chỉ phát triển nhanh hơn, hiện đại hơn mà còn trở thành một đô thị đáng sống hơn, nhân văn hơn, văn minh hơn, xứng đáng với vai trò trái tim của cả nước, nơi hội tụ những niềm tin, trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng phát triển của dân tộc Việt Nam trong giai đoạn mới”^[3].

Định hướng đột phá này cũng thể hiện việc cụ thể hóa Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 05/05/2022 của Bộ Chính trị về Phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó nhấn mạnh nhiệm vụ nâng cao năng lực quản trị, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh và phát triển toàn diện con người Thủ đô. Đồng thời, quyết tâm chính trị này được cụ thể hóa qua các cơ chế đặc thù trong Luật Thủ đô (năm 2026), tạo hành lang pháp lý tối ưu để chính quyền cấp cơ sở ở Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu phục vụ và kiến tạo, tạo dựng những không gian sống văn minh, hiện đại và nhân văn.

1.1. Một số điểm nổi bật trong mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”

Trong bối cảnh phát triển công nghệ và chuyển đổi số, việc nhìn nhận mô hình "Xã, phường xã hội chủ nghĩa" cần theo tư duy lý luận đổi mới, tránh hướng tư duy hành chính. Theo đó, mục tiêu của mô hình này phải hướng tới không gian quản trị xã hội linh hoạt và gần dân nhất. Bản chất biện chứng này đã được V.I.Lênin định hướng khi luận giải về vai trò tự quản và tính sáng tạo của quần chúng ở cấp cơ sở: “Chủ nghĩa xã hội sinh động, sáng tạo là sự nghiệp của bản thân quần chúng nhân dân”^[4]. Cho nên, việc áp dụng nguyên lý đó vào quản trị hiện đại, các giá trị cốt lõi của chủ nghĩa xã hội phải được hiện thực hóa một cách cụ thể, hướng tới cái đích cuối cùng là sự an toàn và niềm hạnh phúc hàng ngày của người dân. Trong Luật Thủ đô^[5] năm 2026 thể hiện “một trong những quan điểm xuyên suốt của Luật là chuyển đổi căn bản tư duy từ “quản lý hành chính” sang “kiến tạo phát triển”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; lấy đổi mới sáng tạo và hiệu quả quản trị làm động lực phát triển”^[6]

Bên cạnh đó, “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” đóng vai trò là nơi thiết lập sự cân bằng hài hòa, tối ưu giữa phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo đảm an sinh xã hội bền vững ngay tại địa bàn cơ sở. Việc tạo dựng thế kiềng ba chân này đảm bảo rằng sự tăng trưởng không dẫn đến việc chiếm dụng hay làm xói mòn các giá trị nhân văn, mà ngược lại, biến “nội lực văn hóa” và sự đồng thuận của nhân dân thành bệ đỡ vững chắc cho thể chế quản trị văn minh, phục vụ và kiến tạo.

1.2. Các trụ cột cấu thành không gian sống mới trong mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”

Trụ cột thứ nhất là môi trường sống văn minh được tạo dựng trên nền tảng đạo đức và ý thức hệ. Trong đời sống xã hội, môi trường sống văn minh giữ vai trò là nền tảng tinh thần, điều tiết hành vi và định hình các quan hệ xã hội. Cho nên, trong phạm vi hành chính từ cơ sở, trụ cột này được định hình bởi nguyên tắc thượng tôn pháp luật, tạo lập hành lang pháp lý minh bạch nhằm điều chỉnh các hành vi xã hội. Song song với pháp luật, việc duy trì, đề cao các giá trị đạo đức truyền thống và chuẩn mực cộng đồng chính là cơ chế tự quản tự nhiên, giúp cố kết xã hội vững chắc. Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ hiện đại, môi trường sống văn minh không còn giới hạn trong không gian vật lý mà đang mở rộng sang không gian mạng. Cho nên, việc xây dựng và định hướng văn hóa ứng xử, thúc đẩy tinh thần “phản biện văn minh” trên không gian số không chỉ bảo vệ nền tảng tư tưởng, đạo đức mà còn ngăn chặn sự xói mòn văn hóa, đảm bảo tính thống nhất giữa đời sống thực tế và đời sống trên không gian mạng của người dân.

Trụ cột thứ hai là hạ tầng hiện đại, với cơ sở kỹ thuật và không gian số. Dưới góc độ kinh tế chính trị, hạ tầng hiện đại tạo tiền đề nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu xã hội một cách tích cực. Sự phát triển đồng bộ mang tính hệ thống của hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục đảm bảo quyền tiếp cận công bằng các phúc lợi xã hội căn bản cho người dân, hiện thực hóa tính nhân văn của mô hình xã hội chủ nghĩa. Việc vận hành chính quyền số, thiết lập và thực hiện dịch vụ công trực tuyến và quản trị khu dân cư thông minh, tối ưu hóa năng lực quản lý của bộ máy hành chính cơ sở, người dân được tương tác trực tiếp, thụ hưởng các tiện ích hiện đại một cách minh bạch và bình đẳng.

Trụ cột thứ ba là môi trường an ninh, an toàn. Trong bất kỳ môi trường sống nào, an ninh, an toàn là điều kiện để phát triển không gian sống. Trong mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”, đó là sự giữ vững trật tự an toàn xã hội qua các biện pháp phòng ngừa và đấu tranh có hiệu quả với các tệ nạn, tội phạm. Đó cũng là việc thiết lập hệ thống an ninh sinh thái bền vững nhằm bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ sức khỏe người dân. Thêm vào đó, trước những thách thức của thời đại số, an ninh thông tin phải trở thành mục đích cần được thực hiện. Theo đó, chính quyền cơ sở phải chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân, ngăn chặn các luồng thông tin độc hại, bảo đảm cho người dân một không gian sinh hoạt tư tưởng lành mạnh, yên tâm lao động, sáng tạo và cống hiến.

2. Tiêu chuẩn về sự hài lòng của người dân là thước đo đánh giá hiệu quả hoạt động quản trị xã hội

Tiêu chuẩn về sự hài lòng của người dân xuất phát trực tiếp từ các nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò quyết định lịch sử của quần chúng nhân dân. Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, do đó, sự đồng thuận của người dân chính là nguồn gốc, là cơ sở quyết định sự tồn tại và hiệu quả thực tế của mô hình quản trị. Trong mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”, việc chủ động nắm bắt “lòng dân” là phương thức hiện thực hóa quyền lực thuộc về nhân dân, chuyển hóa các chủ trương quản lý thành quy trình có sự tham gia của cộng đồng.

Thông tin định lượng hay định tính về sự hài lòng của người dân tại cơ sở chính là cơ chế phản hồi thông tin cần thiết, bảo đảm cho mọi quyết sách kiến tạo không gian sống mới luôn bám sát thực tế và phục vụ tốt nhất cho lợi ích cộng đồng.

Trong quá trình hiện thực hóa mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” với mục tiêu xây dựng không gian sống mới, sự hài lòng của người dân phải được xem là thước đo quan trọng bởi nó phản ánh mục tiêu về sự phát triển toàn diện của con người.

Việc lấy sự đồng thuận và hài lòng của người dân làm thước đo tuyệt đối đòi hỏi một sự chuyển dịch căn bản về tư duy của bộ máy công quyền. Cho nên, việc chuyển đổi từ phương thức “quản lý hành chính” sang tư duy “phục vụ và kiến tạo” là một đòi hỏi tất yếu. Trong không gian sống mới, chính quyền cơ sở đóng vai trò là chủ thể thiết kế. Sự hài lòng của người dân là tấm gương phản chiếu trực quan nhất về hiệu quả của hoạt động quản trị của bộ máy hành chính từ cấp cơ sở.

Như vậy, việc xây dựng không gian sống mới trong mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” không phải là một khẩu hiệu chính trị hay mang tính trừu tượng, mà đó là một tiến trình thực tiễn xuất phát từ những mong muốn cơ bản của người dân. Theo đó, giá trị của tiêu chuẩn về sự hài lòng của người dân trở thành cơ sở định hướng để hành động và để kiến tạo tương lai tốt đẹp hơn. Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, khi ý Đảng quyện chặt với lòng dân, khi mọi quyết sách quản trị đều lấy sự hài lòng của con người làm thước đo giá trị tuyệt đối, không gian sống mới mới thực sự trở thành không gian của hạnh phúc, văn minh và phát triển bền vững - một biểu tượng mẫu mực cho mục tiêu cao cả của chủ nghĩa xã hội tại Việt Nam./.

^[1] C.Mác và Ph.Ăngghen (2000), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 42, tr. 171.

^[2] Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tập 1, tr.237-238.

^[3] Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gợi ý Hà Nội xây thử “phường xã hội chủ nghĩa”, https://dantri.com.vn/thoi-su/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-goi-y-ha-noi-xay-thu-phuong-xa-hoi-chu-nghia-20260504131506301.htm

^[4] V.I. Lênin (2006), Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 35, tr. 64.

^[5] Quốc hội (2026), Luật Thủ đô, Luật số 02/2026/QH16, ngày 23 tháng 4, https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=218093&classid=1&orggroupid=1

^[6] Thịnh An (2026), “Luật Thủ đô năm 2026: Khơi thông thể chế, kiến tạo động lực phát triển mới”, https://dbndhanoi.gov.vn/bai-viet/luat-thu-do-nam-2026-khoi-thong-the-che-kien-tao-dong-luc-phat-trien-moi

^[7] Thịnh An (2026), “Luật Thủ đô năm 2026: Khơi thông thể chế, kiến tạo động lực phát triển mới”, https://dbndhanoi.gov.vn/bai-viet/luat-thu-do-nam-2026-khoi-thong-the-che-kien-tao-dong-luc-phat-trien-moi