“Thanh niên là rường cột của nước nhà” - một chân lý lịch sử, một tầm nhìn chiến lược

Tư tưởng Hồ Chí minh về vị trí của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam

Trong toàn bộ di sản tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, con người luôn giữ vị trí trung tâm của sự nghiệp cách mạng; trong đó, thanh niên là lực lượng được Người dành sự quan tâm đặc biệt. Đây là kết quả được hình thành từ thực tiễn hoạt động cách mạng phong phú và quá trình khảo nghiệm sâu sắc đối với vận động của lịch sử. Ngay từ khi còn là người thanh niên trẻ Nguyễn Tất Thành, trong bối cảnh đất nước đang chịu ách thống trị tàn bạo của thực dân - phong kiến, Người đã lựa chọn con đường ra đi tìm đường cứu nước với khát vọng giành độc lập cho dân tộc, tự do cho đồng bào: “Tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi, đấy là tất cả những điều tôi muốn, đấy là tất cả những điều tôi hiểu”^[[1]]. Hơn ba mươi năm hoạt động cách mạng ở nhiều quốc gia đã giúp Người nhận thức sâu sắc vai trò của quần chúng nhân dân, nhất là sức mạnh của thế hệ trẻ trong các phong trào cách mạng trên thế giới.

Ngay từ khi còn hoạt động cách mạng tại nước ngoài, Nguyễn Ái Quốc đã dành sự quan tâm đặc biệt và sâu sắc đối với công tác vận động, tổ chức và giáo dục thanh niên. Năm 1925, tại Quảng Châu (Trung Quốc), Người sáng lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên - tổ chức quy tụ những người Việt Nam yêu nước, đóng vai trò như “trường học cách mạng đầu tiên” truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam. Qua hoạt động của hội, nhiều cá nhân trẻ (tiêu biểu như Lê Hồng Sơn, Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Phong, Trương Vân Lĩnh, Trần Phú, Phạm Văn Đồng, Ngô Gia Tự, Nguyễn Đức Cảnh, Trường Chinh…) đã nhanh chóng trở thành lực lượng nòng cốt, hạt nhân lãnh đạo phong trào cách mạng trong nước những năm sau đó.

Cùng với việc thành lập Hội, Nguyễn Ái Quốc còn sáng lập tờ Báo Thanh niên - cơ quan ngôn luận cách mạng đầu tiên, và trực tiếp tổ chức các lớp huấn luyện chính trị cho hàng trăm thanh niên trí thức trẻ. Thông qua những hoạt động này, thanh niên không chỉ được trang bị hệ thống kiến thức lý luận cách mạng mà còn được rèn luyện bản lĩnh chính trị kiên định, năng lực tổ chức quần chúng và kỹ năng hoạt động thực tiễn, là tiền đề để hình thành đội ngũ cán bộ nòng cốt của cách mạng Việt Nam, góp phần quan trọng vào sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam và những thắng lợi của cách mạng trong các giai đoạn tiếp theo.

Ngay trong những năm đầu sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ vừa ra đời trong niềm vui mừng khôn xiết của toàn dân tộc nhưng cũng phải đối mặt muôn vàn thách thức chồng chất, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn luôn dành sự quan tâm và niềm tin vào thế hệ trẻ. Trong Thư gửi thanh niên và nhi đồng nhân dịp Tết Nguyên đán năm 1946, Người viết những dòng bất hủ: “Một năm khởi đầu từ mùa Xuân, một đời người khởi đầu từ tuổi trẻ. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội”^[[2]]. Tháng 8 năm 1947, trong Thư gửi thanh niên, Người tiếp tục khẳng định rõ ràng và sâu sắc hơn: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”^[[3]]. Trong bài viết “Nhiệm vụ của thanh niên ta”, đăng trên Báo Nhân Dân ngày 20/12/1955, Người khẳng định: “Tính trung bình, thanh niên chiếm độ 1 phần 3 tổng số nhân dân - tức là một lực lượng to lớn. Lực lượng lớn thì phải có nhiệm vụ lớn”. Những quan điểm này cho thấy Người không chỉ nhìn nhận thanh niên như một lực lượng tham gia cách mạng trước mắt mà còn là chủ thể quyết định sự phát triển lâu dài, bền vững của đất nước qua nhiều thế hệ.

“Thanh niên là rường cột của nước nhà” - quan điểm mang tầm nhìn chiến lược

Trên cơ sở vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên, Đảng ta đã từng bước hoàn thiện quan điểm lý luận về vị trí, vai trò của thế hệ trẻ trong sự nghiệp cách mạng. Điều đó được thể hiện trong Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25 tháng 7 năm 2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, khi xác định quan điểm chỉ đạo trước nhất: “Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội”.

Trong kiến trúc truyền thống Việt Nam, rường và cột là những cấu kiện chịu lực chủ yếu, giữ vai trò nâng đỡ toàn bộ công trình và bảo đảm sự bền vững của ngôi nhà. Các thành ngữ dân gian như “Cột đổ nhà xiêu”, “Nhà dột từ nóc” cũng thể hiện tư duy biểu tượng của người Việt về mối quan hệ giữa bộ phận nền tảng và sự tồn tại bền vững của toàn thể cấu trúc xã hội. Cột nhà vững thì mái nhà bền, cũng như dân tộc vững mạnh khi có lớp người trẻ kế thừa và gánh vác trách nhiệm. Ở đây, “rường cột” chuyển tải thông điệp kép: Thanh niên vừa là lực lượng kế tục sự nghiệp cách mạng, vừa là nguồn lực trực tiếp quyết định sự phát triển của quốc gia trong tương lai. Mặt khác, chăm lo giáo dục, bồi dưỡng và phát huy thanh niên không chỉ là yêu cầu của công tác cán bộ hay công tác vận động quần chúng mà là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước.

Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã chứng minh, trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, các thế hệ thanh niên Việt Nam luôn là lực lượng đi đầu trên mọi mặt trận. Hàng triệu thanh niên đã hăng hái lên đường chiến đấu, hưởng ứng các phong trào “Ba sẵn sàng”, “Năm xung phong”, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Trên các tuyến đường Trường Sơn, lực lượng thanh niên xung phong đã vượt qua muôn vàn gian khổ, mở đường, bảo đảm giao thông, vận chuyển lương thực, vũ khí, cứu chữa thương binh, góp phần quan trọng vào những thắng lợi có ý nghĩa lịch sử của dân tộc.

Bước vào thời kỳ hòa bình, xây dựng và phát triển đất nước, thanh niên tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong lao động, học tập, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp, chuyển đổi số, xây dựng nông thôn mới, tham gia phòng, chống thiên tai, dịch bệnh và các hoạt động tình nguyện vì cộng đồng. Những đóng góp đó tiếp tục khẳng định tính đúng đắn và giá trị thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như quan điểm nhất quán của Đảng về vai trò của thanh niên trong mọi giai đoạn phát triển của cách mạng Việt Nam.

Phát huy vai trò của thanh niên trong thời kỳ mới

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc cụ thể hóa quan điểm “Thanh niên là rường cột của nước nhà” vào thực tiễn đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị và nỗ lực tự giác của mỗi đoàn viên, thanh niên. Nghị quyết số 25-NQ/TW đã trở thành kim chỉ nam cho công tác thanh niên trong nhiều năm qua khi nhấn mạnh việc phát huy vai trò, sứ mệnh của thanh niên, nâng cao trách nhiệm của các cấp ủy Đảng và xây dựng thế hệ thanh niên phát triển toàn diện. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã khẳng định tầm quan trọng của việc khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển, tinh thần tự cường dân tộc, sức mạnh văn hóa và con người Việt Nam, trong đó thanh niên được xác định là lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và bảo vệ Tổ quốc. Đại hội XIV kêu gọi phát huy vai trò chủ thể của nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, như một nguồn lực nội sinh quan trọng cho sự nghiệp xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Đối với mỗi đoàn viên, thanh niên, để có thể phát huy vị trí, vai trò to lớn của mình, trước hết phải bắt đầu từ ý thức tự giác học tập, rèn luyện, không ngừng hoàn thiện bản thân, nuôi dưỡng khát vọng cống hiến và tinh thần trách nhiệm đối với Tổ quốc. Thanh niên hôm nay chính là lực lượng sẽ gánh vác sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong tương lai; bởi vậy, mỗi bước tiến trong tri thức, bản lĩnh và nhân cách của tuổi trẻ đều góp phần bồi đắp sức mạnh cho dân tộc.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, thanh niên càng phải chủ động làm chủ tri thức mới, khoa học, công nghệ, ngoại ngữ và kỹ năng số; tích cực nghiên cứu khoa học, lao động sáng tạo, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo nhằm khẳng định giá trị của bản thân và đồng thời đóng góp thiết thực vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Mỗi đoàn viên, thanh niên cũng cần đặc biệt chú trọng tu dưỡng đạo đức cách mạng, xây dựng lối sống trong sáng, lành mạnh, rèn luyện bản lĩnh chính trị vững vàng, đặc biệt là tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, để mỗi người thực sự trở thành một “rường cột” vững vàng, góp phần dựng xây đất nước phồn vinh, hùng cường và gìn giữ, phát huy những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong thời đại mới.

Phát huy vai trò của thanh niên chính là đầu tư cho tương lai của dân tộc. Xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam phát triển toàn diện, giàu lòng yêu nước, có lý tưởng cách mạng, đạo đức trong sáng, tri thức, bản lĩnh, khát vọng cống hiến và năng lực hội nhập không chỉ tạo dựng nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển đất nước mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nước Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội theo con đường mà Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân ta đã lựa chọn./.

^[1] CHÚ THÍCH[] Hồ Chí Minh: Biên niên tiểu sử, t.1, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006, tr. 112.

^[2] [] Hồ Chí Minh toàn tập, t.4, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tr.194.

^[3] [] Hồ Chí Minh toàn tập, t.5, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tr. 216.