Điểm mới trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng: Tư duy, tầm nhìn và định hướng phát triển đất nước

Chủ trì Hội thảo có các đồng chí: TS. Đinh Thị Mai, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật; GS.TS. Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Đinh Thị Mai, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương khẳng định, Hội thảo khoa học quốc gia được tổ chức có ý nghĩa hết sức quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Với mục tiêu tiếp tục làm rõ những điểm mới nổi bật trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng; phân tích cơ sở lý luận, thực tiễn và những luận cứ khoa học của các chủ trương, định hướng lớn trong tất cả các lĩnh vực hoạt động, từ chính trị, kinh tế, đến phát triển văn hóa, xã hội, con người, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị được đề cập trong Văn kiện; đồng thời, góp phần nâng cao nhận thức trong nghiên cứu, học tập và sự thống nhất trong quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV trong thời gian tới.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật khẳng định, lịch sử hơn 96 năm lãnh đạo cách mạng Việt Nam cho thấy, mỗi bước phát triển của đất nước đều gắn liền với sự phát triển trong tư duy lý luận của Đảng. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng không chỉ kế thừa và phát triển tư duy lý luận của Đảng qua các nhiệm kỳ, mà còn thể hiện những bước phát triển mới trong nhận thức chiến lược về mô hình phát triển đất nước, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và phương thức huy động, phân bổ, sử dụng các nguồn lực cho phát triển.

Theo PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, điểm nổi bật của Văn kiện Đại hội XIV của Đảng là sự xuất hiện ngày càng rõ nét của tư duy phát triển mang tính kiến tạo, đổi mới và đột phá, từ việc khơi thông và phát huy tối đa mọi nguồn lực quốc gia; xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là con đường chủ đạo cho đến mở rộng không gian phát triển mới như không gian số, không gian đổi mới sáng tạo, không gian biển, liên kết vùng và hội nhập quốc tế. Đặc biệt, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng cho thấy bước phát triển quan trọng trong tư duy về thể chế, phát triển, tầm nhìn chiến lược dài hạn về xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng; phát triển khu vực kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc dân; xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại; phát huy sức mạnh văn hóa và con người Việt Nam như một nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển đất nước… Vì vậy, việc nghiên cứu, nhận diện, luận giải sâu sắc những điểm mới trong Văn kiện Đại hội XIV có ý nghĩa đặc biệt quan trọng cả về phương diện lý luận và thực tiễn; góp phần làm rõ cơ sở khoa học của các quyết sách chiến lược, đồng thời tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong quá trình tổ chức thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Tham luận tại Hội thảo, GS.TS Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam khẳng định, Đại hội XIV đưa ra thông điệp mạnh mẽ về yêu cầu đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số. Công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước không thể chỉ dựa vào những phương thức truyền thống, mà cần hướng đến đổi mới “theo hướng ứng dụng công nghệ số và truyền thông đa phương tiện”. Đây là yêu cầu xuyên suốt đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới.

Do đó, theo GS.TS Lê Văn Lợi, phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, các cấp ủy đảng cần “tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn để phân tích, dự báo xu hướng tư tưởng và dư luận”. Việc ứng dụng dữ liệu lớn cho phép thu thập và xử lý khối lượng thông tin khổng lồ, hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo sẽ góp phần giúp nhận diện xu hướng và các tín hiệu bất thường trong dư luận xã hội. Sự kết hợp này tạo nền tảng cho việc chuyển từ trạng thái phản ứng bị động sang chủ động dự báo và định hướng, qua đó nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

GS.TS Trần Thọ Đạt, nguyên Hiệu trưởng Đại học Kinh tế quốc dân chia sẻ, một điểm mới có ý nghĩa chiến lược trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng là chuyển đổi số không chỉ được nhìn nhận từ góc độ kinh tế, mà còn gắn với yêu cầu tự chủ chiến lược, năng lực tự cường, bảo đảm an ninh, an toàn, chủ quyền số và vị thế quốc gia. Sự gắn kết giữa chuyển đổi số và tự chủ chiến lược cho thấy tư duy của Đảng đã vượt ra khỏi cách tiếp cận coi chuyển đổi số như một chương trình hiện đại hóa hành chính hoặc phát triển kinh tế số đơn thuần. Đây là điều kiện để nền kinh tế nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm phụ thuộc vào các khâu giá trị thấp và vươn lên trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Một điểm mới đáng chú ý khác, theo GS.TS Trần Thọ Đạt, đó là Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục đặt yêu cầu kết hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, có thể gọi là tư duy về “chuyên đổi kép”. Điều này đòi hỏi các chính sách chuyển đổi số phải đồng thời tính đến hiệu quả kinh tế, tác động xã hội và giới hạn môi trường. Sự kết hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh mở ra khả năng hình thành mô hình tăng trường mới: thông minh hơn, xanh hơn, bền vững hơn và có sức cạnh tranh cao hơn.

Các tham luận và ý kiến trao đổi, thảo luận tại Hội thảo đã góp phần làm sâu sắc những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra trong quá trình triển khai Văn kiện Đại hội XIV; đồng thời đề xuất những luận cứ khoa học phục vụ công tác hoạch định chủ trương, chính sách phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Kết quả của Hội thảo là nguồn tư liệu quan trọng phục vụ công tác nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng, đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống.

Đinh Phương - Việt Anh