CẢNH GIÁC “TRÒ ĐÙA” VÙNG MIỀN TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG
Đại đoàn kết toàn dân tộc luôn là nền tảng quan trọng bảo đảm sự ổn định và phát triển của đất nước. Thời gian gần đây, trên không gian mạng, những cách gọi như "Parky", "Bake" đã vượt qua giới hạn của một “trò đùa”, trở thành công cụ khoét sâu khác biệt vùng miền, gây nguy hại cho khối đại đoàn kết dân tộc.
1. “Trò đùa vô bổ” bị gán nhãn “giới trẻ”
Khởi nguồn từ những hội nhóm cực đoan trên mạng xã hội như "Xứ Đàng Trong" hay "Đất Nam Kỳ", các từ ngữ “Parky”, “Bake” đang được tái sử dụng một cách có hệ thống để chỉ trích những cộng đồng tới từ miền Bắc. Thực tế, những từ này không mới bởi chúng vốn là tàn dư của chính sách “chia để trị” thời thực dân Pháp nhằm phân rã sự gắn kết dân tộc.
Cụ thể, “Parky” là cách đọc lái mang âm hưởng tiếng Anh của “Bắc Kỳ”, danh xưng hành chính mà thực dân Pháp đặt ra khi chia nước ta thành Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ. “Bake” là một biến thể khác cùng gốc, được viết ngắn gọn theo lối phát âm gần tiếng Anh để nghe có vẻ dí dỏm, mới lạ hơn.
Ban đầu, hai cách gọi này gắn với trào lưu “chế” ngôn ngữ của một bộ phận giới trẻ trên TikTok, dùng trong các video so sánh vui về cách ăn nói, ẩm thực, sinh hoạt giữa các miền. Nhưng qua thời gian, ý nghĩa ban đầu ấy bị bóp méo dần, “Parky”, “Bake” trở thành nhãn dán miệt thị mà một số hội nhóm cực đoan cố tình khai thác để công kích, hạ thấp cả một cộng đồng dân cư chỉ vì họ đến từ một vùng miền nhất định.
Hiện, “Parky” và “Bake” bị một số hội nhóm trên mạng xã hội sử dụng như một loại vũ khí ngôn từ nhằm lật lại lịch sử và bóp méo các giá trị văn hóa chung của dân tộc, cho rằng việc người miền Bắc vào miền Nam sinh sống và đưa phương ngữ khu vực phía Bắc theo cùng là một chiến lược để tạo ra “cái chết” cho văn hóa Nam Bộ, từ đó kêu gọi không nói theo tiếng Bắc.
Một số trang mạng xã hội khác lại cho rằng, các từ ngữ này xuất phát từ trào lưu “sáng tạo”, “làm mới” ngôn ngữ tiếng Việt của một bộ phận giới trẻ. Chúng được sử dụng trong các đoạn video đăng tải trên các trang mạng nhằm so sánh “một cách hài hước” về phong cách ăn mặc, đời sống thường nhật cho đến việc thực hành các nghi lễ, lễ hội của cư dân hai miền.
Đáng chú ý, những bình luận ban đầu dưới các video này đều cho rằng đây chỉ là một trò vui, là “sự sáng tạo số của người trẻ” để thư giãn và người trẻ có thể tiếp tục sáng tạo hay sử dụng các cụm từ trên bởi nó không ảnh hưởng đến ai. Tuy nhiên, trên thực tế, những từ ngữ này từ lâu đã không còn dừng lại ở sự vui đùa, mà nó đã thực sự gây ra một số vấn đề nghiêm trọng.
2. Những hệ luỵ
2.1. Xuyên tạc lịch sử, phủ nhận sự thực
Vấn đề nghiêm trọng đầu tiên chính là hiện tượng cố tình bóp méo, xuyên tạc lịch sử, khi coi Việt Nam giai đoạn 1954 - 1975 là hai quốc gia riêng biệt với "lý tưởng khác". Đây là một nỗ lực của những thế lực thù địch nhằm phủ nhận thực tế pháp lý và căn cứ lịch sử về việc Việt Nam là một quốc gia thống nhất, chỉ bị chia cắt tạm thời theo Hiệp định Giơ-ne-vơ.
Bằng cách này, những kẻ xuyên tạc muốn biến cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc chính nghĩa thành một cuộc tranh chấp quyền lực phe phái, từ đó xóa bỏ thành quả của sự nghiệp thống nhất đất nước. Chúng phủ nhận công lao của quân dân miền Bắc, cho rằng “Parky” kéo lùi sự phát triển của Sài Gòn (TPHCM) về 70 năm trước.
Thực tế, hình ảnh về một Sài Gòn phồn hoa trước năm 1975 thường bị tuyệt đối hóa một cách phiến diện. Cần nhìn nhận khách quan rằng, sự đầu tư và phát triển thời kỳ đó chỉ tập trung cục bộ vào một số khu vực trung tâm nhất định nhằm phục vụ cho bộ máy chính quyền và quân đội nước ngoài.
Chẳng hạn, từ khi chiếm Sài Gòn năm 1859 đến khi rời đi vào năm 1954, thực dân Pháp chỉ tập trung nguồn lực để "trau chuốt" một khu vực hạn hẹp khoảng 3km2. Đây là không gian được thiết kế riêng biệt để phục vụ đời sống của kiều dân Pháp và bộ máy cai trị, chứ không phải là sự phát triển hạ tầng đồng bộ hay mang tính bền vững cho toàn thể cư dân Sài Gòn khi đó.
Đến giai đoạn Việt Nam Cộng Hòa, sự "phồn vinh" bề ngoài của Sài Gòn thực chất được xây dựng trên sự lệ thuộc vào nguồn viện trợ từ bên ngoài, tạo ra một khuynh hướng tiêu dùng xa xỉ "quá trớn" hơn là nguồn lực nội sinh từ bên trong(1).
Những kẻ gây hiềm khích khơi lại vấn đề này rồi kết hợp với các nhãn dán như “Parky” hay “Bake” nhằm phủ nhận những đóng góp của quân dân miền Bắc trong sự nghiệp thống nhất đất nước.
2.2. Chia rẽ vùng miền, làm suy yếu khối đại đoàn kết
Hệ lụy thứ hai và cũng là nguy hiểm nhất, đó là sự chia rẽ của xã hội. Những kẻ gây chia rẽ cố tình tạo lên một chiến lược định danh đầy tính kỳ thị vùng miền thông qua các dòng trạng thái như “mẩu chuyện về parkycho", "mua gà 3kg ở chợ dặn tí quay lại chặt, lại thành gà đông lạnh", hay "parky-một làn sóng phẫn uất từ miền Nam".
Đây không còn là chuyện riêng của một vài cá nhân quá khích. Trên Facebook từng tồn tại công khai một hội nhóm mang tên “Hội ghét dân Bắc Kỳ”, thu hút gần 4.000 thành viên, tuyên bố lập ra để “phản đối” người miền Bắc và thường xuyên đăng tải bình luận tục tĩu, miệt thị(2). Bởi đây là nhóm mở, những lời kỳ thị lan truyền rất nhanh, ai lên tiếng phản đối lập tức bị chính các thành viên trong nhóm “ném đá” trở lại.
Cùng thời điểm, hàng loạt hội nhóm tương tự như “Hội ghét dân Thanh Hóa”, “Hội ghét dân Nghệ An” cũng công khai kêu gọi bài trừ, chửi bới người dân theo địa phương, cho thấy đây là một trào lưu có sự tham gia của số đông chứ không dừng ở một nhóm nhỏ. Trên TikTok, làn sóng cà khịa vùng miền còn được cho là bắt nguồn từ một tài khoản cá nhân đăng tải video so sánh giàu nghèo mang tính định kiến giữa hai miền Nam-Bắc, sau đó bị nhiều tài khoản khác khai thác, đẩy thành trào lưu thu hút hàng nghìn lượt bình luận công kích, mỉa mai lẫn nhau giữa người dùng cả hai miền(3).
Chúng cố tình gán những câu chuyện không tốt đẹp hay các hành vi xấu xí cho người miền Bắc, gây ra những cuộc “đốp chát” ngôn từ, những màn "cà khịa" hay mỉa mai lẫn nhau giữa người dân hai miền Nam-Bắc. Những hành vi mất kiểm soát ngôn từ này không chỉ làm 'ô nhiễm' không gian mạng mà còn làm rạn nứt sâu sắc khối đại đoàn kết, khiến cư dân mạng Việt Nam trở nên thù địch trong môi trường số.
Xét về phương diện văn hóa, trào lưu này trực tiếp đe dọa đến việc bảo tồn các giá trị truyền thống. Bởi văn hóa Việt Nam vốn là một thực thể hữu cơ, giàu có nhờ sự bồi đắp và giao thoa của các sắc thái địa phương. Tuy nhiên, khi phương ngữ hay tập quán của một vùng miền bị đem ra giễu nhại và coi là mầm mống của "sự chết chóc văn hóa", nó sẽ tạo ra sự sợ hãi và xu hướng co cụm.
Hệ quả là các giá trị di sản thay vì được kế thừa và phát huy chung, lại bị biến thành đối tượng của sự kỳ thị hoặc chối bỏ. Sự mất kiểm soát ngôn từ này chính là "mảnh đất màu mỡ" để các thế lực bên ngoài thực hiện âm mưu ly khai. Nếu không được nhận diện và ngăn chặn, tình trạng này sẽ dẫn tới sự suy yếu hệ trục xương sống của dân tộc, khiến quốc gia khó phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.
Nhìn từ góc độ nghiên cứu, giới chuyên gia khoa học xã hội và nhân văn cảnh báo, các thế lực thù địch thường dùng những thủ đoạn như cắt ghép thông tin, đánh tráo khái niệm hay lợi dụng các vấn đề xã hội nhạy cảm để xuyên tạc, công kích, qua đó gây nhiễu loạn nhận thức trong xã hội. Việc nhận diện đúng những thủ đoạn này chính là cơ sở để chủ động xây dựng luận điểm phản bác một cách rõ ràng, thuyết phục(4). Trào lưu “Parky”, “Bake” cũng không nằm ngoài lô-gích ấy, khi sự căm ghét, kỳ thị, báng bổ lẫn nhau giữa các vùng miền ngày càng được bình thường hóa trên mạng xã hội lại chính là mảnh đất mà những âm mưu chia rẽ có thể len lỏi vào.
Vì lẽ đó, việc để cho những cách gọi mang tính kỳ thị vùng miền lan tràn không kiểm soát trên không gian mạng, ảnh hưởng không nhỏ đến khối đại đoàn kết mà Đảng và nhân dân luôn đặt ở vị trí trung tâm cần gìn giữ.
2.3. Tác động xấu tới lý tưởng của người trẻ
Hệ lụy thứ ba mang tính lâu dài và khó nhận diện nhất, là sự biến đổi trong cấu trúc đạo đức và lối sống của một bộ phận thế hệ trẻ, đặc biệt là thế hệ Z. Trong bối cảnh xã hội đặt kỳ vọng vào vai trò tiên phong của thanh niên, việc tham gia các hình thức tương tác mang tính châm biếm và phân biệt vùng miền nêu trên đã và đang tác động trực tiếp đến quá trình hình thành lý tưởng, lối sống cao đẹp của thanh niên.
Một bộ phận người trẻ bị cuốn vào các cách gọi mang tính kỳ thị như một hình thức thể hiện bản thân. Khi những mẩu chuyện mang tính miệt thị hay các trào lưu giễu nhại phương ngữ được khoác lên chiếc áo "sáng tạo số" hay "trò vui", chúng tạo ra một dạng quyền lực ảo tưởng cho người sử dụng. Người trẻ, thay vì tiếp thu các giá trị văn hóa như một thực thể hữu cơ thống nhất, lại đang tự học cách chia rẽ đồng bào mình thành các nhóm khác nhau.
Hệ lụy là sự xói mòn âm thầm nhưng nguy hiểm trong nhận thức và trách nhiệm cá nhân của người trẻ trên môi trường số. Đáng lo ngại hơn cả không phải chỉ là những kẻ chủ động gieo rắc nội dung kích động, mà còn là hàng triệu bạn trẻ đang vô tình trở thành công cụ khuếch đại chỉ qua một cú nhấn "like" hay "share" thiếu suy nghĩ. Thuật toán của TikTok, Facebook không phân biệt thiện ý hay ác ý mà ngược lại các nền tảng này chỉ đo lượt tương tác và đẩy nội dung lan rộng hơn.
Chính vì vậy, mỗi bình luận hùa theo trào lưu "Parky", "Bake" dù chỉ vì tò mò hay a dua đều trực tiếp tiếp thêm nhiên liệu cho guồng máy chia rẽ, kéo theo việc giới trẻ từ bỏ thói quen phản biện, chấp nhận tiếp nhận và lan truyền thông tin không kiểm chứng, từ đó tạo thành lỗ hổng mà các thế lực thù địch chờ đợi để khai thác.
Do vậy, giới trẻ cần phải tỉnh táo để nhận diện những mưu đồ chính trị núp bóng các hình thức giải trí số, vốn được thiết kế để gây chia rẽ và làm băng hoại các chuẩn mực đạo đức truyền thống của dân tộc.
3. Cần nhận diện đúng và điều chỉnh kịp thời
Như vậy, có thể thấy, từ một hiện tượng ngôn ngữ tưởng như chỉ mang tính giải trí đơn thuần, việc sử dụng các cụm từ như “Parky”, “Bake” đã và đang bộc lộ những hệ lụy phức tạp, tác động nhiều chiều đến nhận thức xã hội, sự gắn kết cộng đồng cũng như quá trình hình thành các giá trị văn hóa và đạo đức trong đời sống.
Những biểu hiện này không chỉ dừng lại ở sự lệch chuẩn trong giao tiếp, mà còn tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng như một công cụ nhằm làm sâu sắc thêm các khác biệt, từ đó gây phương hại đến nền tảng đại đoàn kết toàn dân tộc, yếu tố vốn được xem là trụ cột cho sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước.
Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, việc bảo vệ và củng cố các giá trị chung của cộng đồng càng trở nên cấp thiết. Vì vậy, nếu không được nhận diện và điều chỉnh kịp thời, những hành vi ngôn ngữ mang tính phân loại, kỳ thị có thể dần trở nên bình thường hóa, từ đó làm biến đổi cách con người nhìn nhận lẫn nhau, đặc biệt trong môi trường số, nơi thông tin lan truyền nhanh chóng và khó kiểm soát.
Điều này không chỉ ảnh hưởng đến không gian giao tiếp, mà còn tác động lâu dài đến ý thức xã hội, nhất là đối với thế hệ trẻ, lực lượng giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ, phát huy những giá trị làm nên cốt cách con người, dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Thanh niên ngày nay, theo Tổng Bí thư Tô Lâm: “Trong học tập, thanh niên cần rèn tư duy phản biện, tư duy hệ thống, năng lực tự học suốt đời, làm chủ ngoại ngữ, kỹ năng số và phương pháp nghiên cứu khoa học. Trong lao động, phải quý trọng kỷ luật, tôn trọng quy trình nhưng không chấp nhận lối mòn, không bằng lòng với những gì đã có.
Trong sản xuất, kinh doanh, cần mạnh dạn ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng quản trị, cải thiện năng suất, xây dựng thương hiệu Việt Nam bằng chất lượng và sáng tạo. Trong khu vực công, thanh niên cần góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả. Trong văn hóa, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh, thanh niên cũng phải chủ động đưa giải pháp mới vào thực tiễn, giữ gìn bản sắc, bảo vệ Tổ quốc trên cả không gian thực và không gian số”(6)./.
Chú thích
(1) Phạm Thị Hồng Hà: Kinh tế Việt Nam Cộng hòa dưới tác động của viện trợ Hoa Kỳ (1955 - 1975), Đại học Quốc gia Hà Nội - Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội, 2012, tr.80.
(2) Sao lại kỳ thị vùng miền?, Báo Sài Gòn Giải Phóng điện tử, https://www.sggp.org.vn/sao-lai-ky-thi-vung-mien-post219788.html
(3) Nhức nhối nạn phân biệt vùng miền trên Tiktok, https://truyenthongtre.vn/tieu-diem/nhuc-nhoi-nan-phan-biet-vung-mien-tren-tiktok-85824
(4) Vũ Quỳnh, Khoa học xã hội và nhân văn góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, Báo Nhân Dân điện tử, 29/1/2026, https://nhandan.vn/khoa-hoc-xa-hoi-va-nhan-van-gop-phan-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-post939727.html
(5) Về một số nội dung, phương thức, hình thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh ngăn chặn các quan điểm sai trái, thù địch, Tạp chí Lý luận chính trị, dẫn theo Trang tin điện tử Trường Đại học An ninh nhân dân, https://dhannd.bocongan.gov.vn/ve-mot-so-noi-dung-phuong-thuc-hinh-thuc-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-dau-tranh-ngan-chan-cac-quan-diem-sai-trai-thu-dich-a-497
(6) https://baochinhphu.vn/thanh-nien-voi-tuong-lai-dat-nuoc-102260323233112976.htm
